PISA инновациялық бағыттары: 2012–2029
Әр циклде PISA оқу, математика және жаратылыстанудан бөлек бір жаңа дағдыны өлшейді. Төменде әр бағыт нені өлшейтіні, неден тұратыны және оны сабақта қалай дамытуға болатыны берілген.
2012
Шығармашылық тұрғыда мәселе шешу
Creative Problem Solving
2015
Бірлесіп мәселе шешу
Collaborative Problem Solving
2018
Жаһандық құзыреттілік
Global Competence
2022
Шығармашылық ойлау
Creative Thinking
2025
Цифрлық әлемде оқу
Learning in the Digital World
2029 · келесі цикл
Медиа және ЖИ сауаттылығы
Media & AI Literacy (MAIL)
2012
Шығармашылық тұрғыда мәселе шешу · Creative Problem Solving
Бұл бағыт оқушы шешу жолы алдын ала белгісіз, мектеп пәніне байланбаған мәселеге тап болғанда қалай әрекет ететінін өлшеді. Тапсырмалар компьютерде орындалды: оқушы құрылғымен немесе жүйемен өзара әрекеттесіп, оның қалай жұмыс істейтінін өзі анықтауы керек болды.
Неден тұрады
- Зерттеу және түсіну: жағдайды бақылап, ақпарат жинау
- Бейнелеу және тұжырымдау: мәселенің моделін құру
- Жоспарлау және орындау: шешу қадамдарын таңдау
- Бақылау және рефлексия: нәтижені тексеріп, жоспарды түзету
Сабақта қалай дамытуға болады
Оқушыларға нұсқаулығы жоқ құрылғыны немесе ойынды беріп, ол қалай жұмыс істейтінін анықтауды сұраңыз. Маңыздысы — жауап емес, гипотеза қойып, тексеріп, түзету үдерісі.
2015
Бірлесіп мәселе шешу · Collaborative Problem Solving
Бұл бағыт оқушының басқалармен бірге мәселе шешу қабілетін өлшеді. Әділ салыстыру үшін серіктестердің рөлін компьютер агенттері атқарды: оқушы олармен хат алмасып, жұмысты бөлісіп, ортақ шешімге келуі керек болды.
Неден тұрады
- Ортақ түсінікті қалыптастыру және сақтау
- Мәселені шешу үшін дұрыс әрекет ету
- Топ жұмысын ұйымдастыру және сақтау
Сабақта қалай дамытуға болады
Топтық жұмыста рөлдерді бөліп, әр оқушыда ақпараттың бір бөлігі ғана болатындай етіңіз. Сонда келісу мен ақпарат алмасу міндетті болады.
2018
Жаһандық құзыреттілік · Global Competence
Бұл бағыт оқушының жергілікті, жаһандық және мәдениетаралық мәселелерді түсінуін, басқа адамдардың көзқарасын қабылдауын және ортақ игілік үшін әрекет етуге дайындығын өлшеді. Бағалау когнитивтік тест пен сауалнамадан тұрды.
Неден тұрады
- Жергілікті, жаһандық және мәдениетаралық мәселелерді зерттеу
- Басқалардың көзқарасы мен дүниетанымын түсіну және құрметтеу
- Әр түрлі мәдениет өкілдерімен ашық және тиімді қарым-қатынас
- Ортақ игілік пен тұрақты даму үшін әрекет ету
Сабақта қалай дамытуға болады
Бір оқиғаны әр түрлі қатысушының көзқарасынан сипаттауды сұраңыз: мысалы, қалада жаңа жол салу туралы шешімді тұрғын, кәсіпкер және эколог қалай көреді.
2022
Шығармашылық ойлау · Creative Thinking
Бұл бағыт оқушының әр түрлі және ерекше идеялар ұсына алуын, сондай-ақ басқалардың идеясын бағалап, жетілдіре алуын өлшеді. Тапсырмалар жазбаша және көрнекі шығармашылыққа, әлеуметтік және ғылыми мәселелерді шешуге арналды.
Неден тұрады
- Әр түрлі идеялар ұсыну
- Ерекше идеялар ұсыну
- Идеяларды бағалау және жетілдіру
- Төрт сала: жазбаша мәтін, көрнекі бейне, әлеуметтік мәселе, ғылыми мәселе
Сабақта қалай дамытуға болады
Бір мәселеге бір-біріне ұқсамайтын үш шешім ұсынуды сұраңыз, кейін біреуін нақты шектеуді ескеріп жетілдіруді тапсырыңыз. Мысал: «Мектеп ауласын қайта ойлау» тапсырмасы.
2025
Цифрлық әлемде оқу · Learning in the Digital World
Бұл бағыт оқушының цифрлық ортада өз бетімен білім алу қабілетін өлшеді: компьютерлік құралдармен модель құру, зерттеу жүргізу, қателерден үйрену және өз оқуын басқару.
Неден тұрады
- Цифрлық құралдармен білім құру және мәселе шешу
- Есептеуіш және ғылыми зерттеу тәжірибелері
- Өз оқуын реттеу: жоспарлау, бақылау, табандылық
Сабақта қалай дамытуға болады
Оқушыларға қарапайым симуляция немесе кесте беріп, параметрлерді өзгерту арқылы заңдылықты өздері ашуға мүмкіндік беріңіз. Соңында «не түсіндің, қай жерде қателестің» деп сұраңыз.
2029 · келесі цикл
Медиа және ЖИ сауаттылығы · Media & AI Literacy (MAIL)
PISA 2029 циклінің инновациялық бағыты. Оқушы медиа мазмұнымен және жасанды интеллект құралдарымен қаншалықты сыни, жауапты және саналы жұмыс істей алатынын бағалайды. Тұжырымдаманың толық мәтінін ЭЫДҰ әзірлеп жатыр; бұл бетте жарияланған ақпарат негізінде жалпы бағыт сипатталған.
Неден тұрады
- Медиа мен ЖИ жасаған мазмұнды сыни бағалау
- ЖИ құралдарын мақсатты және жауапты пайдалану
- Цифрлық ортадағы ақпараттың қалай жасалатынын және таралатынын түсіну
- Өз мазмұнын жасау кезіндегі этика
Сабақта қалай дамытуға болады
ЖИ жауабын тексеру — ең оңай бастама. Чат-бот берген тұжырымнан тексеруді қажет ететін белгілерді іздетіңіз. Мысал: «Чат-бот жауабын тексеріп көрейік» тапсырмасы.
Дереккөздер
Мәтін — тұжырымдамалардың авторлық баяндауы. MAIL тұжырымдамасы ЭЫДҰ-да әзірленуде, толық мәтіні жарияланған соң бет жаңартылады.